Πλοήγηση Αρχική Η Κατερίνα Σεμινάρια Άρθρα Επικοινωνία
Όλα τα άρθρα
Μεταβάσεις

Γιατί δυσκολεύομαι να αποφασίσω; Κάθε ναι είναι και ένα όχι

Από Κατερίνα Καραγκιόζογλου · 8 Οκτωβρίου 2026 · 5′ ανάγνωση
Γιατί δυσκολεύομαι να αποφασίσω;

Κάθε απόφαση μοιάζει με ένα «ναι». Στην πραγματικότητα κουβαλάει πάντα κι ένα «όχι». Όταν λέμε ναι σε έναν δρόμο, αποχαιρετούμε κάποιον άλλον, και μαζί του έναν εαυτό που θα μπορούσαμε να γίνουμε.

Γι' αυτό δυσκολευόμαστε. Δεν φοβόμαστε μόνο το λάθος. Φοβόμαστε και την απώλεια όσων αφήνουμε πίσω. Ο Irvin Yalom (1989) το λέει απλά: η απόφαση συνοδεύεται πάντα από παραίτηση. Για κάθε «ναι» υπάρχει κι ένα «όχι», και αυτό εξηγεί γιατί η απόφαση είναι δύσκολη.

Τα σταυροδρόμια της ζωής

Τα διλήμματα αυτά μπορεί να μας βρουν σε οποιαδήποτε ηλικία. Λίγα παραδείγματα:

  • Να μείνω σε μια σχέση που αγαπώ αλλά δεν με χωράει πια, ή να φύγω;
  • Να κρατήσω τη σταθερότητα μιας γνώριμης δουλειάς ή να πάω προς κάτι νέο που μου δίνει νόημα;
  • Να δεχτώ μια ευκαιρία σε άλλη πόλη ή να μείνω κοντά στους ανθρώπους μου;
  • Να πω ναι σε μια προαγωγή που φέρνει περισσότερη ευθύνη και λιγότερο ελεύθερο χρόνο;
  • Να επιστρέψω στις σπουδές, αφήνοντας για λίγο την άνεση του γνώριμου;
  • Να βάλω ένα όριο σε έναν άνθρωπο που νοιάζομαι, ξέροντας ότι η σχέση ίσως αλλάξει;

Σε κανένα από αυτά δεν υπάρχει σωστή και λάθος απάντηση. Υπάρχουν δύο δρόμοι που έχουν και οι δύο αξία. Γι' αυτό είναι δύσκολο.

Θετικά και αρνητικά: τι έχει αξία για εμένα;

Συχνά προσπαθούμε να αποφασίσουμε με μια λίστα: θετικά από τη μία, αρνητικά από την άλλη. Η λίστα βοηθάει. Δεν φτάνει όμως, γιατί δεν ζυγίζουν όλα τα ίδια για όλους. Η ασφάλεια μπορεί να είναι το πιο πολύτιμο πράγμα για κάποιον, και ένα κλουβί για κάποιον άλλον.

Η πραγματική ερώτηση λοιπόν δεν είναι «τι είναι καλύτερο;». Είναι «τι έχει αξία για εμένα, τώρα, σε αυτή τη φάση της ζωής μου;».

Η εσωτερική πυξίδα

Ο Carl Rogers (1964) περιέγραψε μια εσωτερική διαδικασία αξιολόγησης που έχουμε όλοι: τη δυνατότητα να νιώθουμε τι μας κάνει καλό και τι όχι. Παρατήρησε όμως ότι συχνά την παραδίδουμε στους άλλους. Υιοθετούμε όσα έμαθαν να εκτιμούν οι γονείς, η κοινωνία, το περιβάλλον μας. Τότε, κατά τον Rogers, χάνουμε επαφή με τη δική μας αίσθηση και νιώθουμε ανασφάλεια μπροστά στις επιλογές.

Τα «πρέπει» δεν είναι πάντα λάθος. Αξίζει όμως να ρωτήσουμε: αυτή η αξία είναι δική μου ή την κουβαλάω;

Περπάτα και τους δύο δρόμους

Αντί να αποφασίσεις αμέσως, μπορείς να εξερευνήσεις. Μερικοί τρόποι:

  • Φαντάσου τον εαυτό σου σε κάθε δρόμο. Οι Markus και Nurius (1986) μίλησαν για «πιθανούς εαυτούς»: εικόνες του ποιοι μπορούμε να γίνουμε, που κουβαλούν ελπίδες αλλά και φόβους. Ποιος είσαι σε έναν χρόνο από τώρα σε κάθε δρόμο; Τι κάνεις το πρωί; Ποιος είναι δίπλα σου;
  • Άκου το σώμα σου. Ο Eugene Gendlin (1981) ονόμασε «felt sense» μια θολή, σωματική αίσθηση που ξέρει κάτι πριν βρούμε τις λέξεις. Όταν φαντάζεσαι κάθε δρόμο, τι συμβαίνει μέσα σου; Ανοίγει κάτι ή σφίγγει;
  • Δώσε φωνή σε κάθε κομμάτι σου. Οι Mearns και Thorne (2000) περιγράφουν ότι μέσα μας υπάρχουν διαφορετικές «διαμορφώσεις» του εαυτού. Ένα κομμάτι θέλει ασφάλεια, ένα άλλο αλλαγή. Κανένα δεν είναι λάθος. Τι χρειάζεται το καθένα;
  • Δοκίμασε σε μικρή κλίμακα. Η Herminia Ibarra (2003) υποστηρίζει ότι συχνά βρίσκουμε τον δρόμο μας δοκιμάζοντας, όχι μόνο σκεπτόμενοι. Μια συζήτηση, μια επίσκεψη, ένα μικρό βήμα μπορεί να σου πει περισσότερα από μια λίστα.

Μερικές ερωτήσεις για σένα

  • Τι θα μου έλειπε περισσότερο σε κάθε δρόμο;
  • Ποιο «όχι» με πονάει περισσότερο;
  • Αν κανείς δεν θα μάθαινε ποτέ τι διάλεξα, τι θα διάλεγα;
  • Ποιο κομμάτι μου μιλάει πιο δυνατά αυτή τη στιγμή και ποιο σωπαίνει;

Το ενδιάμεσο δεν είναι αποτυχία

Όσο δεν αποφασίζουμε, πολλοί από εμάς νιώθουμε ότι αποτυγχάνουμε. «Θα έπρεπε να ξέρω ήδη.» «Όλοι οι άλλοι ξέρουν τι θέλουν.» «Είμαι αναποφάσιστος/η.»

Κι όμως, το ενδιάμεσο στάδιο δεν είναι κενό. Είναι ένας χώρος όπου κάτι συμβαίνει.

Ο William Bridges (2004) περιγράφει κάθε μετάβαση σε τρεις φάσεις: ένα τέλος, μια «ουδέτερη ζώνη» και μια νέα αρχή. Η ουδέτερη ζώνη είναι συχνά η πιο άβολη. Το παλιό δεν μας χωράει πια, το νέο δεν έχει ακόμη σχήμα. Για τον Bridges όμως αυτή η φάση είναι περίοδος επαναπροσανατολισμού. Εκεί ξεκαθαρίζουμε τι αφήνουμε, τι κρατάμε και ποιοι θέλουμε να γίνουμε.

Όποιος βρίσκεται σε ένα τέτοιο σταυροδρόμι δεν είναι «κολλημένος». Βρίσκεται σε μια φάση που ζητάει χρόνο. Αν βιαστεί να βγει από αυτήν, μπορεί να πει ένα «ναι» που δεν είναι δικό του, μόνο για να γλιτώσει από την αβεβαιότητα.

Το ενδιάμεσο φέρνει κούραση, άγχος, μερικές φορές και μοναξιά. Μπορούμε όμως να το δούμε διαφορετικά: όχι ως αποτυχία να αποφασίσουμε, αλλά ως χρόνο που χρειαζόμαστε για να ακούσουμε τον εαυτό μας.

Ένα «ναι» που είναι δικό σου

Δεν υπάρχει απόφαση χωρίς απώλεια. Μπορεί όμως να υπάρξει απόφαση που να είναι δική σου. Ένα «ναι» που ξέρει τι αφήνει πίσω και το διαλέγει παρ' όλα αυτά.

Αν βρίσκεσαι σε ένα τέτοιο σταυροδρόμι, δώσε στον εαυτό σου χρόνο. Περπάτα νοερά και τους δύο δρόμους. Άκου τι λέει κάθε κομμάτι σου, ακόμα κι αυτό που ψιθυρίζει.


Βιβλιογραφία

  • Bridges, W. (2004). Transitions: Making sense of life's changes (Rev. 25th anniversary ed.). Da Capo Press.
  • Gendlin, E. T. (1981). Focusing (2nd ed.). Bantam Books.
  • Ibarra, H. (2003). Working identity: Unconventional strategies for reinventing your career. Harvard Business School Press.
  • Markus, H., & Nurius, P. (1986). Possible selves. American Psychologist, 41(9), 954–969. https://doi.org/10.1037/0003-066X.41.9.954
  • Mearns, D., & Thorne, B. (2000). Person-centred therapy today: New frontiers in theory and practice. Sage.
  • Rogers, C. R. (1964). Toward a modern approach to values: The valuing process in the mature person. Journal of Abnormal and Social Psychology, 68(2), 160–167.
  • Yalom, I. D. (1989). Love's executioner and other tales of psychotherapy. Basic Books.
Κοινοποίηση
Χρειάζεστε υποστήριξη;

Κλείστε μια συνεδρία.

Ραντεβού στο doctoranytime